Wat is portretrecht?

Wat is portretrecht?

Er is sprake van een ‘portret’ als er een persoon herkenbaar is afgebeeld. Bij een portret zijn niet de alleen de gelaatstrekken van belang maar ook de typerende houding van het lichaam, bepaalde kenmerken of zelfs de omgeving kan hier een rol in spelen. Wanneer een gezicht van een geportretteerde onherkenbaar is gemaakt maar de personaliteit van die persoon wel uit andere facetten van de afbeelding blijkt, kan het toch zijn dat er spraken is van een portret in de zin van het auteursrecht.

In de Auteurswet is het portretrecht geregeld. Deze wet maakt onderscheid tussen de volgende twee situaties:

  • Het portret dat is gemaakt in opdracht
  • Het portret dat niet is gemaakt in opdracht

Portret dat in opdracht is gemaakt

Als een portret wordt gemaakt in opdracht dan is er voor de publicatie toestemming nodig van de persoon die is afgebeeld.

Diegene die het portret heeft gemaakt heeft dan wel het auteursrecht, maar mag het portret niet openbaar maken zonder toestemming van diegene die geportretteerd is. De persoon die is geportretteerd mag een paar kopieën voor zichzelf, vrienden of familie maken (bijvoorbeeld als het gaat om foto’s van een bruiloft). De in opdracht gemaakte portretten mogen beperkt gebruikt worden voor publicatie, zolang er vermelding is van de fotograaf in kwestie.

Als er een portret in opdracht is gemaakt moeten derden voor publicatie hiervan toestemming vragen aan diegene die is geportretteerd, maar ook aan de maker van het portret.

Portret dat niet in opdracht is gemaakt

Wanneer een portret niet is vervaardigd in opdracht, mag deze vrij worden gepubliceerd. Uitzondering is wanneer de persoon die wordt afgebeeld een redelijk belang heeft om zich te verzetten tegen publicatie van zijn portret. In de meeste gevallen gaat het dan om een privacybelang. Het kan ook gaan om een financieel belang. Bijvoorbeeld bij bekende personen die met hun portret geld kunnen verdienen. Als u bijvoorbeeld een foto maakt van een bekende popster en van deze afbeelding een t-shirt laat drukken en deze gaat verkopen mag dat dus waarschijnlijk niet zonder haar of zijn toestemming. Een rechter kan beslissen wat een redelijk belang is en of dat opweegt tegen het belang van de publicatie. Als er bij een bericht in de krant een foto van iemand staat kan deze foto gerechtvaardigd zijn door de nieuwswaarde ervan, ook al is die persoon er niet blij mee dat hij in de krant wordt afgebeeld. In dat geval zal het algemene belang van nieuwsgaring voor het persoonlijk belang van iemand gaan.

In openbare ruimtes is het meestal wel toegestaan om foto’s te maken en die te publiceren zonder dat je toestemming hoeft te vragen aan personen die toevallig hierbij in beeld komen. Hierbij moet je wel weer rekening houden met de belangen die deze toevallig gefotografeerde mensen kunnen hebben. Er is bijvoorbeeld een groot verschil of je toevallig passerende mensen in een straat fotografeert of willekeurige mensen op een strand tijdens een warme zomerse dag. Als men twijfelt is het beter om toestemming te vragen aan de gefotografeerde.

Het ophangen van vaste camera’s in een openbare ruimte mag vooralsnog niet, of het moet duidelijk worden aangekondigd. Ook zonder toestemming fotograferen of filmen in niet publieke ruimtes is niet toegestaan.

Auteurswet 2020
Geldend van 11-10-2018

Artikel 19

1. Als inbreuk op het auteursrecht op een portret wordt niet beschouwd de verveelvoudiging daarvan door, of ten behoeve van, den geportretteerde of, na diens overlijden, zijne nabestaanden.

2. Bevat eene zelfde afbeelding het portret van twee of meer personen, dan staat die verveelvoudiging aan ieder hunner ten aanzien van andere portretten dan zijn eigen slechts vrij met toestemming van die andere personen of, gedurende tien jaren na hun overlijden, van hunne nabestaanden.

3. Ten aanzien van een fotografisch portret wordt mede niet als inbreuk op het auteursrecht beschouwd het openbaar maken daarvan in een nieuwsblad of tijdschrift door of met toestemming van een der personen, in het eerste lid genoemd, mits daarbij de naam des makers, voor zoover deze op of bij het portret is aangeduid, vermeld wordt.

4. Dit artikel is slechts van toepassing ten aanzien van portretten, welke vervaardigd zijn ingevolge eene opdracht, door of vanwege de geportretteerde personen, of te hunnen behoeve aan den maker gegeven.

Artikel 20

1. Tenzij anders is overeengekomen is degene, wien het auteursrecht op een portret toekomt, niet bevoegd dit openbaar te maken zonder toestemming van den geportretteerde of, gedurende tien jaren na diens overlijden, van diens nabestaanden.

2. Bevat eene zelfde afbeelding het portret van twee of meer personen, dan is ten aanzien van de gansche afbeelding de toestemming vereischt van alle geportretteerden of, gedurende tien jaren na hun overlijden, van hunne nabestaanden.

3. Het laatste lid van het voorgaande artikel is van toepassing.

Artikel 21

Is een portret vervaardigd zonder daartoe strekkende opdracht, den maker door of vanwege den geportretteerde, of te diens behoeve, gegeven, dan is openbaarmaking daarvan door dengene, wien het auteursrecht daarop toekomt, niet geoorloofd, voor zoover een redelijk belang van den geportretteerde of, na zijn overlijden, van een zijner nabestaanden zich tegen de openbaarmaking verzet.

Bron: https://wetten.overheid.nl/BWBR0001886

Gepost op 06-03-2020 door Frank Wagtmans Publicaties 123

QR code

Menu